Waarom één hersengolf nooit het hele verhaal over je brein vertelt

Alpha staat voor ontspanning. Beta voor focus. Theta voor een dromerige toestand en delta voor diepe slaap.

Wie zich verdiept in hersengolven komt deze indeling al snel tegen. En daar is op zichzelf niets mis mee. Hersengolven helpen wetenschappers al bijna een eeuw om bepaalde patronen in hersenactiviteit beter te begrijpen.

Toch is het beeld van ons brein als een radio waarop je simpelweg de juiste frequentie kiest te eenvoudig.

In zijn boek Unstick a Stuck Brain beschrijft Garnet Dupuis, oprichter van de NeuroVIZR, een bredere manier om naar het brein te kijken. Niet alleen naar welke frequentie actief is, maar vooral naar hoe hersenactiviteit voortdurend verandert en hoe flexibel het brein tussen verschillende patronen kan bewegen.

En juist dat maakt het verhaal achter hersengolven een stuk interessanter.

Van alpha en beta naar een dynamisch brein

De bekende indeling in alpha-, beta-, theta-, delta- en gammagolven ontstond nadat onderzoekers elektrische hersenactiviteit konden meten met EEG.

Dat leverde een begrijpelijke taal op.

Bepaalde tragere ritmes worden bijvoorbeeld vaker gezien tijdens slaap of ontspanning, terwijl snellere activiteit vaker voorkomt wanneer we alert zijn of veel informatie verwerken.

Het wordt alleen te simpel wanneer we daar een één-op-éénrelatie van maken.

Je bent tijdens een geconcentreerde werkdag namelijk niet simpelweg ‘in beta’. Verschillende ritmes kunnen tegelijkertijd actief zijn en met elkaar samenwerken. Zelfs binnen hetzelfde mentale moment verandert hersenactiviteit voortdurend.

Je kunt het vergelijken met muziek. Een compleet nummer bestaat niet uit één toon. Bas, ritme, melodie en verschillende instrumenten werken samen en veranderen voortdurend.

Zo werkt ook het brein niet met één geïsoleerde frequentie tegelijk.

Hersengolven zijn geen aan-uitknoppen

Denk eens aan een normale dag.

Tijdens een vergadering luister je aandachtig naar iemand. Daarna schrijf je geconcentreerd een rapport. Tijdens de lunch wil je juist even loskomen. Later moet je creatief brainstormen en 's avonds wil je uiteindelijk vertragen.

Je hebt dus niet één optimale hersentoestand nodig.

Je hebt verschillende toestanden nodig.

En vooral het vermogen om ertussen te bewegen.

Dat is een interessante verschuiving in hoe we naar breinverzorging kunnen kijken. Niet alleen: hoe kan ik me beter concentreren? Maar ook: kan ik die concentratie daarna weer loslaten?

Niet alleen: kan ik ontspannen? Maar ook: kan ik daarna weer alert worden wanneer dat nodig is?

Wat is Brain Signal Variability?

Een begrip dat Garnet uitgebreid behandelt in Unstick a Stuck Brain is Brain Signal Variability, vaak afgekort tot BSV.

Heel simpel gezegd gaat het daarbij om veranderingen in hersensignalen van moment tot moment. Niet alleen welke frequentie er aanwezig is, maar ook hoe activiteit fluctueert en hoe flexibel verschillende hersennetwerken reageren.

Variatie betekent daarbij niet automatisch chaos.

Denk aan autorijden. Op een rechte, lege snelweg hoef je nauwelijks bij te sturen. In druk verkeer pas je voortdurend kleine dingen aan: je snelheid, positie, aandacht en verwachtingen.

Een flexibel systeem reageert op wat er gebeurt.

Onderzoekers bestuderen Brain Signal Variability onder andere in relatie tot aandacht, cognitieve prestaties, leeftijd en aanpassingsvermogen. Het is een groeiend onderzoeksgebied en zeker geen eenvoudige score waarmee je thuis kunt vaststellen hoe ‘goed’ je brein functioneert.

Het achterliggende idee is wel interessant: een brein hoeft niet voortdurend hetzelfde te doen om goed te functioneren. Juist kunnen veranderen is belangrijk.

Het brein als orkest

Later in zijn boek beschrijft Garnet het idee van frequency architecture.

Daarbij staat niet één hersengolf centraal, maar juist de samenwerking tussen verschillende frequenties en hersennetwerken.

Alpha kan bijvoorbeeld onderdeel zijn van een ontspannen moment, maar dat betekent niet dat alle andere activiteit ineens verdwijnt. Hetzelfde geldt voor beta bij focus of gamma bij intensieve informatieverwerking.

Welke betekenis een ritme heeft, hangt onder andere af van waar in het brein het voorkomt, wat iemand doet en welke andere activiteit tegelijkertijd plaatsvindt.

De simpele labels blijven dus nuttig als eerste uitleg.

Maar ze vertellen niet het volledige verhaal.

Van brain entrainment naar Brain Engagement

Dit verschil helpt ook om Garnets gedachte achter de NeuroVIZR beter te begrijpen.

Bij klassieke brainwave entrainment werd vaak gewerkt met zeer voorspelbare, herhalende ritmes. Het uitgangspunt was dat het brein het aangeboden tempo gedeeltelijk zou volgen.

Garnet beschrijft een andere benadering: Brain Engagement.

Daarbij draait het niet alleen om herhaling, maar juist ook om verandering. Licht en geluid kunnen variëren in ritme, intensiteit en opbouw, waardoor de ervaring dynamischer wordt.

Het doel is daarmee niet simpelweg om het brein op één ‘perfecte frequentie’ vast te zetten.

De ervaring nodigt juist uit tot aandacht en verandering.

Licht, geluid en de NeuroVIZR

De NeuroVIZR combineert veranderende lichtpatronen met geluid.

Tijdens een sessie zijn de ogen gesloten en wordt het licht door de oogleden waargenomen. Tegelijkertijd vormt geluid een belangrijke tweede laag van de ervaring.

Sommige gebruikers beschrijven kleuren, patronen of bijzondere visuele vormen. Anderen ervaren vooral dat hun aandacht naar binnen wordt getrokken.

Afhankelijk van de gekozen sessie kan de NeuroVIZR worden gebruikt als een bewust moment rondom ontspanning, focus, bewustwording of herstel.

De NeuroVIZR is geen medisch hulpmiddel en is niet bedoeld om ziekten of aandoeningen te behandelen. Het is een wellness- en belevingstool.

Van de perfecte frequentie naar een flexibel brein

Hersengolven blijven een fascinerende manier om naar hersenactiviteit te kijken.

Alpha, beta, theta, delta en gamma geven ons waardevolle informatie, maar geen enkele frequentie kan in zijn eentje verklaren wat er op een bepaald moment in je hoofd gebeurt.

Je brein is geen apparaat dat één kanaal kiest.

Het is een dynamisch netwerk waarin verschillende ritmes samenwerken, veranderen en zich aanpassen aan wat je op dat moment nodig hebt.

Misschien draait goede breinverzorging daarom minder om het vinden van één perfecte staat en meer om het ondersteunen van een brein dat kan bewegen.

Kan focussen wanneer het nodig is.

Kan loslaten wanneer het mag.

En flexibel kan blijven schakelen tussen beide.

Wil je je verder verdiepen in Garnets visie op hersengolven, Brain Signal Variability en het dynamische brein? Op garnetdupuis.comlees je meer over zijn werk en ideeën rondom neuroplasticiteit, bewustzijn, licht en geluid. Daar kun je ook zijn e-book Unstick a Stuck Brain bekijken en aanschaffen voor verdere verdieping.

Ontdek de NeuroVIZR