Burn-out in de Benelux: waarom herstel steeds belangrijker wordt

15 jul

Burn-out is allang geen onderwerp meer dat alleen speelt bij mensen met een extreem drukke baan.

In Nederland en België ervaren veel werknemers, ondernemers en zelfstandigen langdurige mentale vermoeidheid, werkstress of het gevoel dat hun hoofd nauwelijks nog tot rust komt.

De agenda is vol. De telefoon staat altijd aan. Er zijn mails, deadlines, afspraken en sociale verplichtingen. Tegelijkertijd voelen veel mensen ook de druk om gezond, productief en energiek te blijven.

Zelfs vrije momenten voelen daardoor soms niet meer als echte rust.

De actuele cijfers rondom burn-out in Nederland en België laten zien dat mentale overbelasting een serieus maatschappelijk thema is geworden. Juist daarom wordt het steeds belangrijker om niet alleen te kijken naar presteren, maar ook naar herstel.

Burn-out in Nederland: wat laten de cijfers zien?

In Nederland had in 2025 20,7% van de werknemers burn-outklachten. Bij zelfstandig ondernemers lag dit percentage op 11,8%. In deze onderzoeken worden burn-outklachten gemeten als werkgerelateerde psychische vermoeidheid.

Vooral jongere werknemers vallen op. Onder werknemers tussen de 25 en 34 jaar had 28,2% burn-outklachten. Ook is er verschil tussen mannen en vrouwen: bij vrouwelijke werknemers ging het om 23,5%, tegenover 18,0% bij mannen.

Wanneer we verder terugkijken, is de ontwikkeling duidelijk. Het percentage werknemers met burn-outklachten lag in 2015 op 13,4% en kwam in 2025 uit op 20,7%.

Ook werkdruk speelt een belangrijke rol. In 2024 had 15,6% van de werknemers stressvol werk: een combinatie van hoge taakeisen en weinig autonomie. In totaal ervoer 42% weinig autonomie en 32% hoge taakeisen.

Juist die combinatie van veel moeten en weinig invloed hebben op hoe je je werk uitvoert, kan langdurig veel vragen.

Ook stressgerelateerd verzuim blijft stijgen

De gevolgen worden ook zichtbaar in ziekteverzuim.

Volgens cijfers van ArboNed en HumanCapitalCare steeg het stressgerelateerde verzuim tussen juli 2024 en juni 2025 met 8% ten opzichte van het jaar ervoor. Over een periode van vijf jaar ging het om een stijging van 36%.

Werknemers die door stressklachten uitvallen, zijn volgens deze cijfers gemiddeld 252 dagen niet volledig inzetbaar. Bij een burn-out gaat het gemiddeld om ongeveer tien maanden. Inmiddels hangt één op de vier verzuimdagen samen met stress.

Dat laat zien dat herstel niet alleen voor de persoon zelf belangrijk is. Ook voor werkgevers en organisaties wordt preventie van langdurige mentale overbelasting steeds relevanter.

En hoe staat België ervoor?

Ook in België zijn de signalen duidelijk.

Een analyse van 2.000 dossiers van Belgische werknemers door AG Health Partner, inmiddels Waldon, liet zien dat ongeveer twee op de vijf onderzochte werknemers in een risico- of zeerhoogrisicozone voor burn-out vielen: 19,65% in de risicogroep en 21,3% in de groep met een zeer hoog risico.

In dezelfde analyse gaf:

79% aan zich af en toe mentaal vermoeid te voelen op het werk;
31% aan dit vaak tot dagelijks te ervaren;
70% aan soms moeite te hebben om na een werkdag te herstellen;
57% aan problemen met focus te ervaren.

Omdat dit om een analyse van specifieke dossiers gaat, moeten deze percentages niet automatisch worden vertaald naar de volledige Belgische beroepsbevolking. Ze laten wel zien welke mate van mentale belasting binnen deze onderzochte groep werd gevonden.

Ook de officiële cijfers over langdurige arbeidsongeschiktheid zijn opvallend.

Tussen 2019 en 2024 steeg in België het aantal mensen dat langer dan één jaar arbeidsongeschikt was door depressie of burn-out met 43%. Eind 2024 had ongeveer een kwart van alle mensen in langdurige arbeidsongeschiktheid een depressie of burn-out als geregistreerde oorzaak.

In 2024 werd hier meer dan 2,5 miljard euro aan uitkeringen voor langdurige arbeidsongeschiktheid aan besteed.

Wat is burn-out eigenlijk?

De Wereldgezondheidsorganisatie beschrijft burn-out als een werkgerelateerd fenomeen dat kan ontstaan wanneer chronische werkstress langere tijd niet succesvol wordt opgevangen.

Daarbij worden drie kenmerken genoemd:

uitputting of een sterk verlies aan energie;
meer mentale afstand tot het werk, negativiteit of cynisme;
een verminderd gevoel van professionele effectiviteit.

Burn-out wordt binnen de ICD-11 niet geclassificeerd als een medische aandoening en de WHO gebruikt de term specifiek voor de werkcontext.

In het dagelijks leven kan langdurige overbelasting zich heel menselijk voelen. Je bent moe, maar een nacht slapen lijkt niet voldoende. Concentreren kost meer moeite. Kleine taken voelen groter. Je blijft nadenken terwijl je eigenlijk wilt ontspannen.

Daarom gaat het gesprek rondom burn-out niet alleen over minder werken.

Het gaat ook over herstellen, grenzen herkennen en eerder aandacht geven aan signalen van langdurige belasting.

Waarom echte rust soms zo moeilijk is

Veel professionals en ondernemers zijn gewend om door te gaan.

Nog even die mail.
Nog even die afspraak.
Nog even iets afronden.

En wanneer er eindelijk een pauze is, pakken we automatisch onze telefoon.

Je lichaam zit dan misschien stil, maar je hoofd krijgt opnieuw informatie te verwerken.

Daarom is er verschil tussen niet werken en daadwerkelijk een herstelmoment nemen.

Dat hoeft niet te betekenen dat je iedere dag langdurig moet mediteren. Het kan ook iets kleins zijn: wandelen zonder podcast, even je telefoon wegleggen, rustig zitten of bewust een overgang creëren tussen werk en privé.

Van stressmanagement naar breinverzorging

Bij Feel Energized spreken we daarom ook over breinverzorging.

Net zoals beweging, voeding en slaap onderdeel kunnen zijn van hoe je voor je lichaam zorgt, kun je ook bewuster omgaan met de hoeveelheid mentale prikkels die je gedurende de dag verwerkt.

Daarbij is het belangrijk om individuele herstelmomenten niet als dé oplossing voor burn-out te presenteren.

De omstandigheden op het werk blijven minstens zo belangrijk. De WHO noemt onder andere hoge werkdruk, lange of inflexibele werktijden, weinig controle over het eigen werk en beperkte steun als mogelijke risico's voor mentale gezondheid op het werk.

Echte preventie vraagt dus om beide kanten: gezondere omstandigheden én ruimte voor persoonlijk herstel.

Michael Portzky over veerkracht en herstel

Binnen dit onderwerp is ook het werk van Michael Portzky interessant.

Portzky is neuro- en klinisch psycholoog en gespecialiseerd in onder andere neuropsychologie, psychodiagnostiek en mentale veerkracht. Hij houdt zich al jarenlang bezig met burn-outpreventie en de vraag waarom sommige mensen langdurige belasting beter kunnen opvangen dan anderen.

Bij Feel Energized hebben we met Michael gesproken over stress, herstel en mentale belasting.

Een belangrijk uitgangspunt binnen zijn werk is dat burn-out meestal niet plotseling ontstaat. Signalen kunnen al eerder zichtbaar worden en veerkracht betekent niet simpelweg dat je steeds meer moet kunnen verdragen. Juist herstel en het tijdig herkennen van langdurige overbelasting zijn belangrijk.

Dat past bij een bredere kijk op mentale gezondheid: niet wachten totdat iemand volledig vastloopt, maar eerder aandacht geven aan de balans tussen belasting en herstel.

Licht, geluid en bewuste herstelmomenten

Een manier om bewust zo'n rustmoment te creëren, kan een zintuiglijke ervaring zijn.

Licht en geluid hebben invloed op hoe we onze omgeving beleven. Denk aan het verschil tussen fel kantoorlicht en een rustige avondomgeving of tussen voortdurende meldingen en zachte muziek.

De NeuroVIZR combineert dynamische lichtpatronen met geluid in een ervaring die je met gesloten ogen beleeft.

Veel gebruikers beschrijven een sessie als een moment waarop hun normale omgeving en dagelijkse gedachten wat meer naar de achtergrond verdwijnen.

Niet omdat de NeuroVIZR burn-out oplost.

Wel omdat een sessie een duidelijk afgebakend moment kan creëren waarop je even niets hoeft.

De NeuroVIZR-sessie ‘Recover from Burnout’

Binnen de NeuroVIZR-app is onder andere de sessie Recover from Burnout beschikbaar. Ook hier is de naam vooral bedoeld om aan te sluiten bij de behoefte aan rust en herstel.

De sessie is geen behandeling voor burn-out en vervangt geen begeleiding van bijvoorbeeld een huisarts, psycholoog of bedrijfsarts.

Je kunt de ervaring beter zien als een begeleid herstelmoment: even liggen of zitten, je ogen sluiten en bewust uit de dagelijkse stroom van werk, schermen en andere prikkels stappen.

Voor sommige gebruikers kan zo'n sessie prettig passen binnen een bredere routine met slaap, beweging, grenzen, ontspanning en professionele ondersteuning wanneer dat nodig is.

De NeuroVIZR is een wellness- en belevingstool, geen medisch hulpmiddel.

Kleine herstelmomenten maken het grotere probleem niet kleiner

Wanneer we spreken over burn-out in Nederland en België, zijn individuele rustmomenten natuurlijk niet de volledige oplossing.

Werkdruk, autonomie, personeelsbeleid, leiderschap en organisatiecultuur blijven belangrijke onderdelen van het grotere vraagstuk.

Maar dat betekent niet dat kleine herstelmomenten geen waarde hebben.

Een wandeling zonder telefoon.
Een paar minuten tussen twee afspraken.
Een rustige avond zonder werkmail.
Een NeuroVIZR-sessie na een drukke dag.

Het zijn geen behandelingen voor burn-out.

Het zijn wel momenten waarop je bewust ruimte maakt om niet voortdurend te hoeven presteren.

Conclusie: burn-out in Nederland en België vraagt om aandacht voor herstel

De cijfers rondom burn-out in Nederland en België maken duidelijk dat langdurige mentale belasting een serieus thema is. In Nederland rapporteert ruim één op de vijf werknemers burn-outklachten, terwijl ook in België langdurige arbeidsongeschiktheid door burn-out en depressie sterk is gestegen.

Herstel zou daarom geen bijzaak moeten zijn.

Niet pas wanneer iemand volledig is uitgevallen, maar ook eerder: door grenzen serieus te nemen, werkdruk bespreekbaar te maken, voldoende slaap en rust te creëren en bewust ruimte te houden voor momenten waarop er even niets hoeft.

De NeuroVIZR kan daar als licht- en geluidservaring een ondersteunend onderdeel van zijn.

Niet als oplossing voor burn-out, maar als één manier om van een rustmoment ook daadwerkelijk een rustmoment te maken.