Van drukte naar rust: waarom schakelen een belangrijke breinvaardigheid is

Je klapt om zes uur je laptop dicht.

De werkdag is klaar.

Alleen denkt je hoofd daar anders over.

Tijdens het koken schiet die ene mail weer door je gedachten. Onder de douche bedenk je wat je morgen tijdens de vergadering moet zeggen. Eenmaal op de bank pak je automatisch je telefoon en een uur later voelt je hoofd nog steeds even vol.

Ontspannen na werk blijkt soms lastiger dan stoppen met werken.

In Unstick a Stuck Brain noemt Garnet Dupuis twee dagelijkse overgangen die volgens hem veel meer aandacht verdienen: de overgang van actief naar rustig en die van wakker naar slapen.

Niet omdat we altijd ontspannen moeten zijn, maar omdat een flexibel brein ook moet kunnen vertragen.

Je brein heeft geen aan-uitknop

We verwachten vaak dat mentale rust onmiddellijk ontstaat zodra een activiteit stopt.

Maar zo werkt het meestal niet.

Wanneer je urenlang hebt gepland, beslist, geantwoord en problemen opgelost, zit je brein in een bepaald patroon van aandacht.

Je laptop dichtklappen verandert je omgeving onmiddellijk.

Je interne activiteit kan nog even doorgaan.

Garnet beschrijft de overgang naar slaap daarom niet als één knop die ineens wordt uitgezet, maar als een proces waarin aandacht geleidelijk loskomt van taken en de buitenwereld.

Hetzelfde geldt overdag voor de overgang van drukte naar rust.

Waarom we zo lang in ‘task mode’ blijven hangen

Een moderne werkdag is bijna ontworpen om je aandacht actief te houden.

Je begint met mail. Daarna een Teams-bericht. Een afspraak. Een telefoontje. Een document. Nog een notificatie. Ondertussen staat er misschien muziek aan en verschijnt er een bericht op je smartwatch.

Je brein blijft zoeken naar het volgende relevante signaal.

En dan verwachten we dat we 's avonds vanuit die stroom direct volledige rust ervaren.

Garnet noemt dit in het boek task mode: blijven denken, controleren, voorspellen en analyseren, zelfs wanneer de taak zelf allang is afgelopen.

Ontspannen is misschien meer een overgang dan een bestemming

Dat verandert de manier waarop je naar rust kunt kijken.

Een rustmoment is dan niet alleen ‘niets doen’.

Het is een overgang waarin je je brein minder vraagt om voortdurend naar buiten te reageren.

Dat kan verklaren waarom een kwartier op de bank met social media soms niet voelt als echte rust. Je lichaam beweegt weinig, maar je aandacht blijft reageren op nieuwe beelden, teksten en geluiden.

Een wandeling zonder telefoon voelt totaal anders.

Net als rustig muziek luisteren, ademhalen, mediteren of even met gesloten ogen liggen.

Niet omdat één van deze activiteiten dé oplossing is, maar omdat ze een duidelijk ander ritme aan je dag kunnen geven.

Lucid Deep Relaxation

Een interessant concept uit Garnets boek is Lucid Deep Relaxation.

Hij beschrijft dit als diep ontspannen terwijl je bewust en helder blijft, in tegenstelling tot slaperig wegzakken.

Daarbij legt hij een relatie met praktijken die vaak onder termen als Non-Sleep Deep Rest (NSDR) en Yoga Nidra worden besproken.

De gedachte is interessant: rust hoeft niet altijd slaap te zijn.

Er bestaat ook een gebied waarin je minder hoeft te doen, terwijl je nog wel bewust aanwezig bent.

Garnet ziet juist dat gebied als een manier om de overgang tussen activiteit en stillere mentale toestanden te oefenen.

Flexibiliteit is niet hetzelfde als altijd rustig zijn

Hier komt Brain Signal Variability opnieuw om de hoek kijken.

Garnet gebruikt BSV als bredere manier om te praten over het vermogen van het brein om van patroon te veranderen.

Maar het doel is niet: zo rustig mogelijk worden.

Soms moet je juist volledig alert zijn.

Je wilt kunnen reageren wanneer er een auto onverwacht remt. Je wilt focus tijdens een belangrijke presentatie. Creativiteit tijdens een brainstorm. En later die dag wil je die intensiteit ook weer kunnen loslaten.

Mentale balans is daarom niet hetzelfde als voortdurend kalm zijn.

Het gaat om passend kunnen schakelen.

De overgang naar slaap begint eerder dan bedtijd

Ook voor de avond is dat een interessante gedachte.

Veel mensen proberen om 23.00 uur te slapen terwijl hun brein om 22.58 uur nog actief informatie verwerkt.

Laptop dicht. Telefoon weg. Licht uit. Slapen.

Maar wanneer slapen een overgang is in plaats van een schakelaar, wordt het logisch om daar eerder ruimte voor te creëren.

Een vaste avondroutine kan daarbij helpen.

Minder nieuwe informatie, zachter licht, minder werkgerelateerde taken en een duidelijk einde van de actieve dag kunnen allemaal een overgang markeren.

Niet als garantie voor goede slaap, maar als een manier om minder abrupt van maximaal ‘aan’ naar volledige rust te gaan.

Licht en geluid als overgangsmoment

Ook een NeuroVIZR-sessie kan zo'n duidelijk afgebakend moment in de dag vormen.

Je gaat liggen of zitten, sluit je ogen en richt je aandacht voor een aantal minuten op één licht- en geluidservaring.

Geen mail.

Geen nieuws.

Geen tien tabbladen.

Afhankelijk van de sessie kunnen gebruikers kiezen voor ervaringen rondom bijvoorbeeld ontspanning, focus of bewustwording.

Veel gebruikers omschrijven juist dat korte moment van afzondering als prettig: even niet tegelijkertijd met de buitenwereld bezig hoeven zijn.

Dat betekent niet dat de NeuroVIZR slaapproblemen of stress behandelt. Het is geen medisch hulpmiddel, maar een wellness- en belevingstool die kan helpen om bewuster een rust- of overgangsmoment te creëren.

Misschien moeten we niet alleen trainen hoe we beginnen

We praten veel over productiviteit.

Hoe kom je sneller op gang? Hoe blijf je gefocust? Hoe krijg je meer gedaan?

Maar er is nog een andere vaardigheid:

Hoe stop je weer?

Hoe laat je een werkdag los? Hoe ga je van denken naar ervaren? Van buiten naar binnen? Van actief naar rustiger?

Ontspannen na werk is misschien niet iets wat vanzelf gebeurt zodra je agenda leeg is.

Het kan ook iets zijn waar je bewust ruimte voor maakt.

Want een flexibel brein moet niet alleen weten wanneer het tijd is om te presteren.

Het moet ook herkennen wanneer het even niets meer hoeft.

In Unstick a Stuck Brain kijkt Garnet Dupuis uitgebreider naar mentale flexibiliteit, de overgang tussen verschillende mentale toestanden en het vermogen van het brein om zich aan te passen aan wat een moment vraagt. Wie zich verder wil verdiepen in zijn visie op ontspanning, bewustzijn, Brain Engagement en het dynamische brein kan terecht op garnetdupuis.com. Daar is ook zijn e-book verkrijgbaar.

Ontdek de NeuroVIZR

Volgende
Volgende

Waarom je brein pauzes nodig heeft om scherp te blijven