Beyond Entrainment: van Brain Entrainment naar Brain Engagement
Hoe ontstond het idee achter de NeuroVIZR?
Om die vraag te beantwoorden, moeten we volgens Garnet Dupuis, oprichter en uitvinder van de NeuroVIZR, veel verder terugkijken dan de technologie zelf.
Mensen reageren al duizenden jaren op licht, geluid en ritme. Denk aan het flikkerende licht van vuur in een grot en geluiden die tegen stenen wanden weerkaatsen. Later ontwikkelden yogische tradities verschillende meditatiemethoden om aandacht en bewustzijn op andere manieren te ervaren.
Vandaag komen die eeuwenoude interesse in bewustzijn, moderne technologie en neurowetenschap op nieuwe manieren samen.
Voor Garnet loopt daar één duidelijke lijn doorheen. Een lijn die uiteindelijk leidde van vroege experimenten met flikkerend licht naar wat hij vandaag Brain Engagement noemt.
Het moment waarop het idee voor de NeuroVIZR ontstond
Voor Garnet begon het persoonlijke verhaal in 1969, toen hij nog universiteitsstudent was.
De jaren zestig en zeventig waren een periode van grote maatschappelijke verandering. Bewegingen rondom vrijheid van meningsuiting, desegregatie, vrouwenrechten, psychedelica en de hippiecultuur veranderden bestaande ideeën over mens en maatschappij.
Daaruit groeide ook de Human Potential Movement.
Centraal stond de gedachte dat mensen veel capaciteiten voor groei, creativiteit, welzijn en zelfontwikkeling bezitten die nog onvoldoende worden benut.
Ook Aziatische tradities zoals boeddhisme, hindoeïsme en taoïsme kregen binnen deze beweging steeds meer aandacht. Meditatie, mindfulness, ademwerk en niet-duale bewustzijnspraktijken werden vertaald naar een meer westerse en ervaringsgerichte context.
Tegen die achtergrond bezocht Garnet in 1969 een rockconcert op zijn universiteit.
Op het podium werden met een overheadprojector vloeiende kleuren over de muzikanten geprojecteerd. Vervolgens werd plotseling een stroboscoop aangezet.
De bewegende kleuren waren mooi, maar het flikkerende licht deed volgens Garnet iets compleet anders met zijn ervaring. Hij omschrijft het als een onmiddellijke verschuiving die onmogelijk te negeren was.
Daar werd volgens hem het eerste zaadje voor de NeuroVIZR geplant.
Van experimenteren met licht naar de eerste Mind Machines
Binnen enkele weken begon Garnet zelf te experimenteren.
Hij verzamelde onder andere stroboscooplampen, blacklights en oude Violet Ray-apparaten die hoogfrequente elektrische stromen produceerden.
In de jaren zeventig ontstond ondertussen een bredere experimentele cultuur rondom elektronica, biofeedback en bewustzijn. Doe-het-zelfkits en stroboscopische apparaten begonnen binnen deze gemeenschappen te circuleren.
Aan het begin van de jaren tachtig verschenen vervolgens de eerste echte ‘Mind Machines’ voor consumenten.
Dit waren draagbare apparaten die LED-brillen combineerden met audiotonen. Het licht werd met gesloten ogen ervaren en knipperde in relatief vaste ritmes.
Daarmee werd iets wat eerst vooral experimenteel was langzaam toegankelijk voor een breder publiek.
Brain Entrainment: het brein laten volgen
Veel vroege Mind Machines waren gebaseerd op Brain Entrainment.
Entrainment gaat uit van het idee dat hersenactiviteit zich kan synchroniseren met een herhaald extern ritme van bijvoorbeeld licht of geluid. Dit wordt vaak gekoppeld aan de Frequency Following Response.
Door een stimulus regelmatig te herhalen, probeert men neurale oscillaties richting een bepaalde frequentie te begeleiden.
Binnen dit model wordt dus vooral gebruikgemaakt van voorspelbaarheid en herhaling.
Kenmerken van Brain Entrainment zijn:
synchronisatie met een extern ritme;
vaste of beperkt variërende frequenties;
veel herhaling;
relatief weinig ingebouwde variatie.
Volgens Garnet was deze benadering belangrijk in de ontwikkeling van licht- en geluidstechnologie, maar vertelt ze niet het hele verhaal over hoe het brein informatie verwerkt.
Een brein is geen metronoom
Onze kijk op het brein is in de afgelopen decennia veranderd.
Binnen moderne neurowetenschappelijke modellen wordt het brein steeds vaker beschreven als een actief, voorspellend en adaptief systeem.
Het ontvangt dus niet simpelweg informatie en reageert daarop. Het probeert voortdurend te voorspellen wat er gaat gebeuren en vergelijkt die verwachtingen vervolgens met wat daadwerkelijk via de zintuigen binnenkomt.
Wanneer verwachting en werkelijkheid niet precies overeenkomen, ontstaat een zogenoemde prediction error: een verschil tussen voorspelling en ervaring.
Het brein kan vervolgens zijn interne model aanpassen.
Vanuit deze gedachte ontwikkelde Garnet zijn idee van Brain Engagement verder.
Van Brain Entrainment naar Brain Engagement
Bij Brain Engagement ligt de nadruk minder op het simpelweg volgen van één ritme.
In plaats daarvan wordt gewerkt met gestructureerde variatie.
Licht- en geluidspatronen kunnen veranderen in timing, ritme, intensiteit en opbouw. Daardoor wordt de ervaring minder volledig voorspelbaar.
Volgens Garnets model blijft het brein hierdoor actiever betrokken bij wat er gebeurt.
Brain Engagement draait daarmee onder andere om:
interactie in plaats van alleen synchronisatie;
veranderende patronen en faseovergangen;
aandacht en verwachting;
emotionele betekenis;
neurale variatie;
en het aanbieden van nieuwe zintuiglijke informatie.
Garnet koppelt deze benadering aan Predictive Brain Coding: de gedachte dat het brein voortdurend voorspelt, vergelijkt en bijstuurt.
De rol van Predictive Brain Coding
Binnen predictive coding kun je het proces eenvoudig in drie stappen zien.
Het brein:
voorspelt welke zintuiglijke informatie eraan komt;
vergelijkt die voorspelling met wat werkelijk binnenkomt;
past zijn interne verwachtingen aan wanneer dat nodig is.
Een Brain Engagement-ervaring kan volgens Garnets model bewust variatie, timingverschuivingen en onverwachte patronen bevatten.
Daarmee ontstaat steeds opnieuw iets dat het brein moet verwerken.
Het uitgangspunt is dus niet: dwing het brein in één specifieke toestand.
Het is eerder: geef het brein een rijke, veranderende ervaring waarmee het actief moet blijven interageren.
Dat verschil vormt volgens Garnet een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van de NeuroVIZR.
De persoonlijke visie achter de NeuroVIZR
Voor Garnet gaat de NeuroVIZR echter niet alleen over technologie en neurowetenschap.
Zijn persoonlijke visie is ook sterk verbonden met bewustzijn en spiritualiteit.
Hij beschrijft zichzelf als iemand met een fundamenteel spirituele kijk op het leven en voelt zich verwant aan een niet-dualistische visie: het idee dat de scheiding tussen bijvoorbeeld binnen en buiten, geest en materie niet zo absoluut hoeft te zijn als ze op het eerste gezicht lijkt.
Dat is Garnets persoonlijke filosofische overtuiging en geen wetenschappelijke claim.
Vanuit die visie maakt hij ook weinig onderscheid tussen technieken en technologieën.
Een zangtechniek kan volgens hem bijvoorbeeld samengaan met de technologie van een drum. Beide zijn middelen waarmee mensen een bepaalde ervaring kunnen creëren.
Wat bedoelt Garnet met ‘psychoactief’?
Ook gebruikt Garnet het woord psychoactief breder dan veel mensen gewend zijn.
Hij bedoelt daarmee niet uitsluitend een psychoactieve stof.
Voor hem kan iedere techniek of technologie die onze normale bewustzijnsbeleving beïnvloedt in brede zin als psychoactief worden gezien.
Hij noemt bijvoorbeeld:
meditatie;
ademwerk;
extreme sporten;
retraites in volledige duisternis;
extatisch dansen;
langdurig vasten;
blootstelling aan warmte of kou;
en technologie met flikkerend licht en geluid.
Daarbij maakt hij nadrukkelijk onderscheid tussen psychoactieve middelen in brede zin en psychedelische stoffen: psychedelica kunnen psychoactief zijn, maar niet iedere psychoactieve ervaring is psychedelisch of komt door een stof.
Ons brein kan tussen verschillende toestanden bewegen
Voor Garnet laat dit vooral zien hoe flexibel ons brein en onze ervaring kunnen zijn.
We kunnen bewegen tussen zeer stabiele, voorspelbare toestanden en momenten die dynamischer of minder alledaags voelen.
Daarvoor hoeven we volgens hem niet altijd naar extreme voorbeelden te kijken.
Hij noemt intens lachen als een heel normaal voorbeeld.
Wanneer je zo hard lacht dat je jezelf heel even vergeet, bevindt je ervaring zich duidelijk in een andere toestand dan tijdens een normale werkdag.
Het vermogen om te schakelen tussen verschillende vormen van aandacht en ervaring ziet Garnet als een natuurlijk onderdeel van het mens-zijn.
De motivatie achter de NeuroVIZR
Garnets persoonlijke geschiedenis met lichttechnologie loopt inmiddels tientallen jaren.
Tegelijkertijd beoefende hij gedurende zijn leven verschillende traditionele meditatietechnieken. Voor hem zijn die twee werelden, oude bewustzijnstechnieken en moderne technologie, nooit volledig los van elkaar geweest.
Zijn motivatie achter de NeuroVIZR is vanuit die combinatie ontstaan: technologie gebruiken als middel om mensen nieuwe ervaringen te laten ontdekken.
Daarbij vertelt hij een persoonlijk verhaal over architect, ontwerper en uitvinder Buckminster Fuller.
Garnet had de kans om Fullers 83e en laatste verjaardag bij hem thuis mee te vieren. Als cadeau gaf Garnet hem een bronzen Chinees karakter dat ‘lang leven’ betekende.
Fuller keek ernaar en reageerde in essentie met de vraag:
Wat heb je aan een lang leven als je er niet iets goeds mee doet?
Die gedachte is Garnet altijd bijgebleven.
Het bronzen karakter hangt tegenwoordig nog steeds in zijn NeuroVIZR-kantoor als herinnering en inspiratie voor de motivatie waarmee hij zijn werk doet.
Beyond Entrainment: meer dan alleen een ritme volgen
Het verhaal achter Brain Engagement is daarmee niet op één moment ontstaan.
Het loopt van vuurlicht en oude meditatietradities via de Human Potential Movement, een rockconcert in 1969 en de eerste Mind Machines naar moderne ideeën over neuroplasticiteit en predictive brain coding.
Brain Entrainment richt zich vooral op synchronisatie en herhaling. Brain Engagement kijkt vanuit Garnets model juist naar interactie, variatie, verwachting en actieve betrokkenheid bij een ervaring.
De NeuroVIZR is vanuit die gedachte ontwikkeld als een dynamische licht- en geluidservaring.
Het is geen medisch hulpmiddel en garandeert geen specifieke neurologische verandering. Wel kan de NeuroVIZR worden gebruikt als wellness- en belevingstool voor momenten rondom ontspanning, focus, bewustwording en mentale rust.
En misschien vat de titel van Garnets verhaal zijn visie uiteindelijk het beste samen:
Beyond Entrainment. Niet alleen volgen, maar ervaren en betrokken blijven.
Ontdek de NeuroVIZR
Benieuwd hoe Brain Engagement met dynamisch licht en geluid wordt ervaren?
Ontdek de NeuroVIZR en ervaar zelf hoe licht, geluid en veranderende patronen samenkomen in één multisensorische ervaring.
