NeuroVIZR-pilotstudie: eerste resultaten rond ontspanning, slaap en hersenactiviteit
Kan een licht- en geluidservaring van slechts 11 minuten meetbare veranderingen laten zien in hoe iemand zich voelt en hoe het brein op dat moment actief is?
Dat was een van de vragen achter een kleine NeuroVIZR pilotstudie van arts Dawn DeSylvia en Justin Earl Ballard, gepubliceerd in oktober 2023 in de Townsend Letter.
Na ongeveer twee jaar praktijkobservaties wilden de onderzoekers beter begrijpen wat er tijdens een NeuroVIZR-sessie gebeurt. Daarbij keken ze niet alleen naar wat deelnemers zelf ervaarden, maar ook naar EEG-metingen en verschillende lichamelijke signalen.
De resultaten laten interessante veranderingen zien rond ontspanning, mentale aanwezigheid en hoge bèta-activiteit. Tegelijkertijd gaat het om een eerste pilot met een kleine groep. De resultaten geven daarom vooral aanleiding om verder te onderzoeken hoe licht, geluid en het concept Brain Engagement samenhangen met ontspanning en slaap.
Brain Entrainment versus Brain Engagement
Een belangrijk uitgangspunt van de publicatie is het onderscheid tussen Brain Entrainment en Brain Engagement.
Brain Entrainment maakt gebruik van de zogenoemde Frequency Following Response. Daarbij worden relatief regelmatige licht- of geluidspulsen aangeboden, met het idee dat bepaalde hersenritmes deze externe frequentie kunnen volgen.
Garnet Dupuis, ontwikkelaar van de NeuroVIZR, beschrijft voor de NeuroVIZR een andere benadering: Brain Engagement.
Binnen zijn model draait het niet alleen om een vast, herhalend ritme. De licht- en geluidspatronen veranderen bewust tijdens de sessie. Dupuis omschrijft Brain Engagement voornamelijk als een bottom-up proces, waarbij zintuiglijke informatie het startpunt vormt.
In de publicatie wordt het verschil omschreven als een verschuiving van het simpelweg versterken van een bepaalde 'ordered state' naar het aanbieden van veranderende prikkels waarop het brein telkens opnieuw moet reageren.
Dupuis noemt de NeuroVIZR vanuit deze ontwerpfilosofie ook wel ‘The Change Maker’: een verwijzing naar zijn idee dat de ervaring de natuurlijke adaptieve mogelijkheden van het brein uitdaagt.
Dat is zijn theoretische model achter de NeuroVIZR en moet niet worden gelezen als bewijs dat één sessie blijvende neuroplastische veranderingen veroorzaakt.
Hoe zag de NeuroVIZR-pilotstudie eruit?
Aan het onderzoek namen oorspronkelijk twaalf mensen tussen de 18 en 70 jaar deel. Eén deelnemer viel buiten de afgesproken leeftijdscriteria, waardoor uiteindelijk gegevens van 11 deelnemers werden geanalyseerd.
De deelnemers hadden zichzelf aangemeld met:
slaapproblemen of slapeloosheid;
of zelfgerapporteerde PTSS-symptomen.
Zes deelnemers met slaapproblemen volgden de NeuroVIZR-sessie Sleep Angel. Vijf deelnemers met PTSS-symptomen volgden Alpha Primer.
Iedere deelnemer kreeg één sessie van 11 minuten. Er was geen randomisatie of controlegroep.
Dat laatste is belangrijk: deze studie kan interessante veranderingen vóór en na een sessie zichtbaar maken, maar kan niet met zekerheid aantonen dat alle veranderingen uitsluitend door de NeuroVIZR zijn veroorzaakt.
Wat werd er gemeten?
De onderzoekers combineerden verschillende soorten data.
Met EEG werden hersengolven gemeten op drie locaties: Fz, Cz en Pz. Daarbij keken de onderzoekers onder andere naar theta, alfa, bèta en hoge bèta.
Daarnaast werden verschillende lichamelijke signalen geregistreerd, waaronder:
hartslagvariabiliteit (HRV);
huidgeleiding;
ademhalingsfrequentie;
handtemperatuur;
spierspanning via sEMG.
Voor en na de sessie vulden deelnemers bovendien vragen in over zeven onderwerpen: stress, aanwezigheid, verbinding met het lichaam, mentale focus, ontspanning, geluk en lichamelijke pijn.
Zo konden de onderzoekers zowel naar subjectieve ervaringen als naar objectieve metingen kijken.
Wat rapporteerden de deelnemers?
Op de vragenlijsten waren duidelijke veranderingen zichtbaar.
De totale welzijnsscore verbeterde gemiddeld met 1,6 punt op een schaal van 1 tot 6. Deze verandering was statistisch significant.
Zo veranderden de gemiddelde scores onder andere van:
stress: 3,82 naar 1,82;
aanwezigheid: 3,64 naar 5,45;
mentale focus: 3,55 naar 4,82;
ontspanning: 2,64 naar 5,36;
lichamelijke pijn: 2,82 naar 1,55.
Ook lichaamsverbinding en geluk werden na de sessie gemiddeld hoger beoordeeld. Bij vrijwel alle scores was sprake van verbetering of geen verandering; slechts één individuele score ging licht achteruit. Tien van de elf deelnemers gaven bovendien de maximale score op de vraag of zij de ervaring aan een vriend zouden aanbevelen.
Het gaat hierbij wel om hoe deelnemers zich direct voor en direct na één sessie voelden. De studie onderzocht niet of deze veranderingen dagen of weken aanhielden.
Wat liet het EEG zien?
De opvallendste objectieve uitkomst was een statistisch significante afname van hoge bèta-activiteit op alle drie de onderzochte EEG-locaties.
Hoge bèta wordt in de publicatie onder andere geassocieerd met actieve mentale inspanning, alertheid, piekeren en verhoogde activatie. De onderzoekers vonden de afname daarom passend bij de toegenomen ontspanning die deelnemers zelf rapporteerden.
Voor alfa en theta was het beeld anders.
De onderzoekers verwachtten vooraf dat deze hersengolven zouden toenemen, maar vonden over de gehele groep geen statistisch significante stijging. Bij de Sleep Angel-groep nam alfa op sommige locaties juist af.
De auteurs bespreken als mogelijke verklaring dat sommige deelnemers verder richting slaap bewogen, maar dat is een interpretatie van de bevinding en geen bewezen verklaring.
Sleep Angel: richting een hypnagoge ervaring
De specifieke opbouw van de gebruikte NeuroVIZR-sessies speelt een belangrijke rol in de oorspronkelijke publicatie.
Sleep Angel gebruikt voornamelijk thetafrequenties van ongeveer 4–8 Hz en alfafrequenties van ongeveer 8–12 Hz. Aan het begin wordt kort een minimale bètastimulus gebruikt om de aandacht te activeren.
Belangrijk binnen Garnets Brain Engagement-concept is dat deze frequenties niet simpelweg lineair worden herhaald. De patronen bewegen in verschillende stappen en fases.
Het ontwerp is volgens Dupuis gericht op een beweging richting een hypnagoge toestand: de overgangsfase tussen wakker zijn en slapen.
Opvallend genoeg vielen tijdens de pilot 4 van de 6 Sleep Angel-deelnemers in slaap.
Alpha Primer en bilaterale stimulatie
Alpha Primer heeft een andere opbouw.
Deze sessie gebruikt alfafrequenties tussen ongeveer 8 en 12 Hz in combinatie met wisselende bilaterale pulsen. De pulsen wisselen eerst om de twee seconden en later iedere seconde.
De publicatie beschrijft dat dit patroon is geïnspireerd door principes die ook bekend zijn uit EMDR, waarbij bilaterale stimulatie wordt toegepast.
Dat betekent nadrukkelijk niet dat Alpha Primer hetzelfde is als EMDR of dat de NeuroVIZR een behandeling voor PTSS biedt.
Wel maakt de inspiratie vanuit bilaterale verwerking onderdeel uit van Garnet Dupuis’ oorspronkelijke ontwerp van deze sessie.
Ook bij Alpha Primer vielen 3 van de 5 deelnemers tijdens de sessie in slaap.
In totaal vielen daarmee 7 van de 11 onderzochte deelnemers tijdens hun NeuroVIZR-sessie in slaap.
Disconnect, Reconnect, Reinforce
Zowel Sleep Angel als Alpha Primer bevatten volgens Dupuis momenten waarop patronen bewust veranderen of tijdelijk minder voorspelbaar worden.
Dat sluit aan bij zijn theoretische model:
Disconnect – tijdelijk afstand creëren van een bestaand patroon.
Reconnect – het brein een andere ervaring of ander informatiepatroon aanbieden.
Reinforce – nieuwe ervaringen vervolgens opnieuw aanbieden en versterken.
In de studie worden deze momenten van verandering en tijdelijke destabilisatie beschreven als onderdeel van Brain Engagement. De gedachte is dat het brein niet alleen passief een voorspelbaar ritme volgt, maar actief moet blijven reageren op nieuwe zintuiglijke informatie.
De observaties van neurofeedback-specialist Rebecca Bassham
Naast de onderzoeksdata bevat de oorspronkelijke publicatie ook praktijkobservaties van Rebecca Bassham, de neurofeedback-specialist die betrokken was bij de hersenmetingen.
Zij beschreef dat ze tijdens de pilot in korte tijd meetbare veranderingen zag en dat één deelnemer volgens haar een verandering liet zien waarvoor binnen traditionele neurofeedback normaal meerdere sessies nodig kunnen zijn.
Bassham zei onder andere:
“In only 11 minutes I saw the brain change.”
Dat is een interessante professionele observatie, maar geen zelfstandig wetenschappelijk bewijs dat de NeuroVIZR dezelfde effecten heeft als een volledig neurofeedbacktraject. Het blijft een ervaring van één betrokken specialist binnen een kleine pilotstudie.
Bottom-up: eerst ervaren, daarna interpreteren
De onderzoekers verbinden de resultaten vervolgens aan een breder idee dat ook belangrijk is binnen Garnets werk: bottom-up verwerking.
Veel dagelijkse processen verlopen top-down. Onze verwachtingen, eerdere ervaringen en overtuigingen beïnvloeden hoe we nieuwe informatie interpreteren.
Bij een bottom-up benadering begint de ervaring meer bij zintuiglijke informatie vanuit het lichaam en de omgeving.
De NeuroVIZR gebruikt licht en geluid als zulke zintuiglijke prikkels. Dupuis stelt dat juist deze route interessant kan zijn wanneer het brein wordt uitgedaagd om anders te reageren op informatie.
De publicatie koppelt dit daarnaast aan het werk van Jill Bolte Taylor en haar beschrijving van veiligheid en de amygdala. Deze theoretische koppelingen helpen om de visie achter Brain Engagement te begrijpen, maar moeten worden onderscheiden van de daadwerkelijke onderzoeksresultaten van deze pilot.
Wat zegt deze studie nu echt over de NeuroVIZR?
De NeuroVIZR pilotstudie laat meerdere interessante bevindingen zien.
Na één sessie rapporteerden deelnemers gemiddeld minder stress en meer ontspanning, aanwezigheid, lichaamsverbinding, mentale focus en geluk. De EEG-metingen lieten daarnaast een significante afname van hoge bèta-activiteit zien. Zeven van de elf deelnemers vielen tijdens de sessie in slaap.
De studie ondersteunt daarmee de gedachte dat verder onderzoek naar NeuroVIZR, licht- en geluidservaringen en Brain Engagement interessant kan zijn.
Maar de pilot bewijst nog niet dat de NeuroVIZR slaapproblemen of PTSS behandelt, dat er blijvende breinverandering ontstaat of dat de gemeten veranderingen langdurig aanhouden. Daarvoor zijn grotere, gecontroleerde en gerandomiseerde studies nodig.
De auteurs benoemen zelf eveneens dat vervolgonderzoek nodig is.
Voor Feel Energized zien we deze studie daarom vooral als een eerste verkennende stap: interessant omdat zowel ervaringen als EEG-data zijn verzameld, maar niet het eindpunt van het wetenschappelijke onderzoek.
De NeuroVIZR blijft een wellness- en belevingstool die met dynamisch licht en geluid kan ondersteunen bij het creëren van momenten voor ontspanning, focus, bewustwording en herstel.
Ontdek de NeuroVIZR
Benieuwd hoe Brain Engagement met dynamisch licht en geluid zelf wordt ervaren?
Ontdek de NeuroVIZR en ervaar hoe een sessie van licht en geluid in jouw routine past.
Lees de volledige pilotstudie
Download de volledige publicatie (PDF)
De studie is oorspronkelijk gepubliceerd in de Townsend Letter:
